DÂU TẰM VÀ NHỮNG ĐIỀU BẠN CÓ THỂ CHƯA BIẾT?

Dâu tằm là một loại cây mang lại  nhiều giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế đối với đời sống. Nước ép dâu tằm, mứt dâu tằm, siro dâu tằm, hay lá dâu tằm dùng để nuôi tằm lấy tơ,…và còn rất nhiều sản phẩm khác làm từ từ cây Dâu tằm. Thế nhưng bạn có biết, trong y học thì Dâu tằm cũng là một loại dược liệu vô cùng quý hay không? Hầu như tất cả các bộ phận của cây đều có thể làm thuốc. Vậy cây Dâu tằm có tác dụng gì đối với sức khỏe? Cần lưu ý điều gì khi sử dụng? Hãy cùng Dược Thảo LiLa tìm hiểu chi tiết hơn về dược liệu này nhé!

Bạn đã biết gì về Dược liệu Dâu tằm?

1. Dâu tằm là một loại cây gỗ nhỏ, có tên khoa học là Morus alba L., thuộc họ Dâu (Moraceae).
2. Bộ phận dùng: Lá (Folium Mori, Tang diệp), vỏ (Cortex Mori, Tang bạch bì), cành (Herba Mori, Tang chi), quả (Fructus Mori, Tang thầm); Thu hái quanh năm. Ngoài ra, tổ bọ ngựa trên cây Dâu (Tang phiêu tiêu), tầm gửi cây Dâu (Tang ký sinh) cũng được dùng.
3. Phân bố: Cây dâu tằm được trồng lâu đời ở nhiều vùng miền trên cả nước, như Lâm Đồng, Hà Nội, Nghệ An, Bắc Ninh, v.v.
4. Đặc điểm hình thá Dâu tằm: Thân cành mềm, có lông khi còn non, khi trưởng thành có màu xám trắng, vỏ thân có nốt sần và có mù trắng như sữa. Lá mọc so le, có hình bầu dục, hình trứng nhộng hoặc hình tim, phiến lá mỏng, có mũi nhọn ở đầu, mềm, có chiều dài 5-10 cm và rộng 4-8 cm, mép lá có răng cưa, mặt trên có màu lục xám hoặc lục sẫm, mặt dưới có màu lục nhạt, có nhiều gân với gân lớn chạy từ cuống lá và các gân nhỏ nổi hình mạng lưới, có lông tơ mịn rải rác trên gân lá. Hoa đơn tính, có thể cùng hoặc khác gốc, cụm hoa đực dài 1,5-2 cm, có cuống ngắn, có lông thưa và 4 lá đài tù với 4 nhị đối diện các lá đài, hoa cái có 4 lá đài, có bầu 1 ô, 1 noãn. Quả bế, mọng nước được bao bọc trong các lá đài đồng trưởng, quả khi sống có màu trắng xanh và chín có màu đỏ hồng hoặc đen, có chiều dài 1-2 cm và đường kính 7-10 mm, cuống quả dài 1-1,5 mm, có vị ngọt và hơi chua.

Các giá trị dinh dưỡng của dâu tằm có được là từ đâu?

1. Các thành phần chính trong lá, vỏ thân và vỏ rễ Dâu tằm là flavonoid và stilben. Ngoài ra còn có các hợp chất phenol đơn giản, coumarin, triterpenoid, carotenoid…
2. Lá chứa flavonoid (morusin và dẫn xuất, kuwanon H, quercetin, quercitrin, apigenin…), stilben (resveratrol), coumarin (umbelliferon, scopoletin, scopolin), alkaloid [1-deoxynojirimycin (DNJ)].
3. Vỏ rễ có các prenyl flavonoid (mulberrin (0,15%), mulberrochromen (0,2%), cyclomulberrin, cyclomulberrochromen, morusin. moracin A-M), stilben (resveratrol, oxy-trans resveratrol), coumarin (scopoletin, umbelliferon).
4. Quả chứa đường, protein, tannin, carotenoid, anthocyanidin…
5. Tổ bọ ngựa có protid, chất béo, calci.

Dâu tằm có những tác dụng trị liệu nào?

Cây dâu tằm có nhiều công dụng dân gian và trong y học hiện đại, như sau:

– Lá dâu tằm (tang diệp) có vị ngọt, đắng, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu đờm, an thần, lợi tiểu, chữa cảm mạo, sốt, ho, huyết áp cao, mất ngủ, đái đường, viêm gan, viêm thận, viêm não, v.v. Lá dâu tằm còn có thể dùng để làm trà uống hàng ngày để bồi bổ sức khỏe và làm đẹp da.

– Vỏ rễ dâu tằm (tang bạch bì) có vị ngọt, tính mát, có tác dụng tiêu đờm, lợi tiểu, chữa ho, sốt, viêm phổi, viêm họng, viêm niệu đạo, tiểu tiện không thông, v.v.

– Cành dâu tằm (tang chi) có vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu đờm, chữa ho, sốt, viêm họng, viêm phổi, v.v.

– Quả dâu tằm (tang thầm) có vị ngọt, tính mát, có tác dụng bổ huyết, nhuận táo, sinh tân, tư âm, chữa thiếu máu, táo bón, khô da, khô niêm mạc, khô âm đạo, v.v. Quả dâu tằm còn có thể dùng để ngâm rượu hoặc làm mứt ăn ngon và bổ dưỡng.

– Tổ bọ ngựa trên cây dâu tằm (tang phiêu tiêu) có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, chữa viêm loét dạ dày, viêm ruột, tiêu chảy, đau bụng, v.v.

– Cây ký sinh trên thân dâu tằm (tang ký sinh) có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, chữa viêm loét dạ dày, viêm ruột, tiêu chảy, đau bụng, v.v.

Những nghiên cứu nổi bật trên dược liệu Dâu tằm?

Cây dâu tằm cũng là đối tượng của nhiều nghiên cứu thử nghiệm sinh học gần đây nhất, nhằm khảo sát các tác dụng và cơ chế hoạt động của các hợp chất trong cây. Một số nghiên cứu tiêu biểu có thể kể đến như sau:

1. Tác dụng chống oxy hóa:

– Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Hương và cộng sự (2019) đã khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của chiết xuất lá dâu tằm và các dẫn xuất flavonoid trong lá. Kết quả cho thấy chiết xuất lá dâu tằm có khả năng chống oxy hóa cao, có thể làm giảm mức lipid peroxidation và tăng mức enzym chống oxy hóa trong gan và thận của chuột. Các dẫn xuất flavonoid trong lá dâu tằm cũng có hoạt tính chống oxy hóa cao, đặc biệt là morusin và kuwanon H.

2. Khả năng kháng khuẩn:

– Nghiên cứu tác dụng của chiết xuất quả dâu tằm đối với sự hình thành mảng bám răng và viêm nướu ở chuột. Kết quả cho thấy chiết xuất quả dâu tằm có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn Streptococcus mutans, giảm độ bám dính của mảng bám răng, và giảm độ viêm nướu ở chuột.

– Các Protein ổn định nhiệt của Morus alba đã được thử nghiệm về hoạt tính kháng khuẩn chống lại Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa và Bacillus subtilis và so sánh với kháng sinh chloremphenicol. Diện tích vùng ức chế tăng lên khi tăng nồng độ của các protein ổn định nhiệt đối với tất cả các loại vi khuẩn được thử nghiệm bởi các giống dâu tằm. Đối với Escherichia coli, MIC ở mức 25 μl của Morus alba có hiệu quả hơn đối với E. coli ở mức 100μl.

3. Điều trị đái tháo đường:

– Nghiên cứu của Bahman N và cộng sự, đã báo cáo về sự phân hủy tinh bột bởi α-amylase trong ống nghiệm [IC50=17,60 (17,39-17,80) mg/ml] cho thấy hoạt động ức chế α-amylase đáng kể phụ thuộc vào nồng độ.

– Trong một nghiên cứu mô bệnh học, tác dụng của chiết xuất lá Morus alba đối với tuyến tụy của chuột mắc bệnh tiểu đường đã được nghiên cứu. Các con vật được điều trị bằng chiết xuất lá dâu tằm ở các liều lượng khác nhau trong 35 ngày. Các thông số khác nhau được nghiên cứu bao gồm đường huyết, trọng lượng cơ thể tương đối của tuyến tụy, đường kính của đảo nhỏ và số lượng tế bào β trong tất cả các nhóm. Theo kết quả mô học và sinh hóa, người ta kết luận rằng chiết xuất của loại cây này có thể làm giảm lượng đường trong máu bằng cách tái tạo tế bào β.

4. Tác dụng ức chế tế bào ung thư:

– Nghiên cứu của Trần Thị Thanh Thảo và cộng sự (2019) đã khảo sát hoạt tính chống ung thư của chiết xuất vỏ rễ dâu tằm và các dẫn xuất prenyl flavonoid trong vỏ rễ. Kết quả cho thấy chiết xuất vỏ rễ dâu tằm có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư gan HepG2.

– Nghiên cứu tác dụng của chiết xuất vỏ rễ dâu tằm đối với sự phát triển của tế bào ung thư gan ở chuột. Kết quả cho thấy chiết xuất vỏ rễ dâu tằm có tác dụng ức chế sự phát triển và di căn của tế bào ung thư gan, qua đường kích hoạt đường chuyển hóa AMPK/mTOR và ức chế đường chuyển hóa NF-κB.

– Một glycoside flavanone mới được phân lập từ vỏ rễ của M. alba thể hiện hoạt tính chống tăng sinh tế bào ung thư buồng trứng. Albanol phân lập từ vỏ rễ của M. alba cũng được báo cáo là có các hoạt động gây độc tế bào và chết ở người bị bệnh bạch cầu HL-60 với giá trị IC50 là 1.7 μmol/L. Ngoài ra, albanol A giúp thúc đẩy chu trình chết tự nhiên của tế bào (apoptosis) diễn ra sớm hơn. Nghiên cứu kết luận rằng albanol A là một chất đầy hứa hẹn để phát triển thuốc điều trị bệnh bạch cầu.

– Morusinisolated chiết từ vỏ rễ của cây dâu tằm gây ra quá trình chết tự nhiên ở tế bào ung thư đại trực tràng ở người. Tất cả 11 flavonoid được phân lập từ dịch chiết lá M. alba đều cho thấy tác dụng chống lại tế bào ung thư HeLa, MCF-7 và Hep-3B.

– Một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng dịch chiết ​​lá dâu tằm thể hiện rất rõ tác dụng ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư gan ở người (HepG2). Một nghiên cứu khác gần đây cũng cho thấy hoạt động chống ung thư của dịch chiết methanol vỏ rễ dâu tằm.

Ngoài ra, một số tác dụng sinh học khác của dược liệu dâu tằm cũng đã được ghi nhận như tác dụng hạ lipid máu, giảm căng thẳng, trắng da,…

Dược liệu Dâu tằm thật sự mang lại nhiều giá trị cho con người đúng không các bạn? Trên đây, chỉ là một vài thông tin nổi bật về Dược liệu Dâu tằm mà Dược Thảo LiLa đã tổng hợp được, mong rằng sẽ mang đến cho bạn những kiến thức thật bổ ích.

Hãy follow Dược Thảo LiLa để có thể cập nhật thêm nhiều thông tin thú vị về dược liệu các bạn nhé!

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. https://www.researchgate.net/profile/Kamal-Jeet-2/publication/237180712_Morus_alba_Linn_A_phytopharmacological_review/links/0c96051ba0fb187133000000/Morus-alba-Linn-A-phytopharmacological-review.pdf
2. https://tracuuduoclieu.vn/dau-tam.html